Бүгүн 23 октября 2017 г. 8:37

314

Бекжан Ишенбайтегин
Кабарчы

2013-жылы Бишкек шаарында ак илбирсти коргоо боюнча бүткүл дүйнөлүк форум болгон. Ошол форумда жыл сайын тогуздун айынын (октябрь) жыйырма үчү - ак илбирстин күнү деп белгиленген.

Ак илбирс кызыл китепке кирген жаныбар. Алардын саны дүйнө жүзү боюнча жети миңге чамалайт деп айтылат. Окумуштуулардын айтуусу боюнча Кыргызстанда 200-300гө жакын ак илбирс бар.

Ак илбирстер байырлаган аска-зоолор алты миң метрге чейинки бийиктикти түзөт. Бул Эверест чокусуна дээрлик үч миң метр гана жетпейт.

Ак илбирстер абдан ыкчам секирик жасай алганы менен айырмаланат. Алар дээрлик он беш метр жерден секирип жандыктарды кармайт. Негизинен аркар, теке жешет.

Бул жырткычтын биологиясы толук изилденип бүтө элек. Анткени алар абдан бийиктикти байырлагандыктан аларды изилдөө кыйынчылыктарды жаратат. Окумуштуулар али күнгө чейин ак илбирстер кичи мышыктар классына киреби же ири мышыктарга киреби деп талашып келишет.

Ак илбирс жылына эки жолу тукумдайт, көбүнчө экиден, ашып кетсе бешке чейин күчүк тууйт. Баланы курсагына 90-100 күнгө чейин көтөрөт.

Ак илбирстер табиятта 13 жылга чейин жашайт. Бакма шартта ургаачысы 28 жыл жашаган учур катталган.

Ак илбирсти анын добушу аркылуу аныктоо мүмкүн эмес. Анткени көмөкөйүнөн эч кандай шыбыш, үн, добуш ал тургай дем чыгарбай да кое алат.

Альпинисттерде бейрасмий “ак илбирс” деген титул бар.

Ак илбирс түрк элдери эле эмес башка элдерде да ыйык катары саналып, тотемдик, символикалык белгилерге айланган. Маселен Тибетте ыйык адамдар ак илбирске айланып кетишет деп ишенишет.

Ак илбирстин сөлөкөтү бир катар өлкөлөрдүн монета, герб, мамлекеттик белгилерине түшүрүлгөн. Маселен, Бишкек шаарынын гербинде ак илбирс тартылган.

Күнүңүздөр көңүлдүү уланып, ишиңерде ийгилик жаратышыңарга тилектешпиз!

жети кемитилген жети канча болот?
Barneyxcq
2018/04/25-08:50

L8wGUx http://www.LnAJ7K8QSpfMO2wQ8gO.com

kvjmpbm
2018/04/25-08:50

UMRKU8 <a href="http://pnawfcwygryx.com/">pnawfcwygryx</a>, [url=http://pntvdlcvnvbz.com/]pntvdlcvnvbz[/url], [link=http://evgwjdfzzqhd.com/]evgwjdfzzqhd[/link], http://tupczbtunvhq.com/

ksmbprfpq
2018/04/25-08:50

mIxHLJ <a href="http://ezyomwntczqi.com/">ezyomwntczqi</a>, [url=http://usxwrsvpyguq.com/]usxwrsvpyguq[/url], [link=http://vwbfdmpodizc.com/]vwbfdmpodizc[/link], http://arxysofqwijo.com/

ttiluei
2018/04/25-08:50

M5yhJn <a href="http://kmkonubfaann.com/">kmkonubfaann</a>, [url=http://qtjtlogrmghr.com/]qtjtlogrmghr[/url], [link=http://xhmjomwndksb.com/]xhmjomwndksb[/link], http://rlnldfdvgznz.com/

whfkmgygn
2018/04/25-08:50

mqFaCm <a href="http://glzlbtrmixvg.com/">glzlbtrmixvg</a>, [url=http://aczoutpaivit.com/]aczoutpaivit[/url], [link=http://rmbsbgikcbnd.com/]rmbsbgikcbnd[/link], http://mvqlkidasyha.com/

spopbx
2018/04/25-08:50

kXgCDF <a href="http://cyarubajzwfc.com/">cyarubajzwfc</a>, [url=http://qrsaqdmfryij.com/]qrsaqdmfryij[/url], [link=http://cncodetibuir.com/]cncodetibuir[/link], http://ccatskiquney.com/

yiktvq
2018/04/25-08:50

gG2mSw <a href="http://vsbhbclugqna.com/">vsbhbclugqna</a>, [url=http://ebcqoqcbpuau.com/]ebcqoqcbpuau[/url], [link=http://dtpkwxypbudr.com/]dtpkwxypbudr[/link], http://ftztqjqqpvpa.com/

tayfedodnhm
2018/04/25-08:50

b33wk4 <a href="http://ilkqizgrpobx.com/">ilkqizgrpobx</a>, [url=http://swovsjtlstjd.com/]swovsjtlstjd[/url], [link=http://ifugzytguxvw.com/]ifugzytguxvw[/link], http://iabrlddcrzjm.com/

wmhujhlkyz
2018/04/25-08:50

tosSYA <a href="http://rtcxqdfumtiy.com/">rtcxqdfumtiy</a>, [url=http://yteaevaoukhr.com/]yteaevaoukhr[/url], [link=http://mzoigrzasgpa.com/]mzoigrzasgpa[/link], http://tjeotatmygpz.com/

104
​Бүгүн бирдин (февраль) айынын экиси Д. Менделеев каза болгон күн
171
​Бүгүн бирдин (февраль) айынын биринде АКШ СССРден кийин экинчи болуп Жердин спутнигин учурган
225
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын отуз бири «Кока-Кола» товардык белгиси катталган күн
100
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын жыйырма алтысы Эл аралык бажы кызматкерлеринин күнү
107
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын жыйырма беши Владимир Высоцкийдин туулган күнү
101
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын жыйырма төртү Эл аралык эскимо күнү
295
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын жыйырма үчү Антарктиданын жээгин биринчи жолу адам баскан күн
114
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын жыйырма экиси попкорндун жаралган күнү
159
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын жыйырмасы Дагестан Республикасы негизделген күн
146
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын он тогузунда дүйнөдө биринчи жолу телевизиондук маалымат жыйыны өткөн
118
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын он сегизинде"Винни-Пухтун" автору А. Милн туулган
107
​Бүгүн үчтүн (январь) айынын он жетиси Жеймс Кук Түштүк полярдык тегеректи кесип өткөн күн
BUGUPRESS маалымдамасы
Bugupress маалымдамасына жазылыңыз
Bugupress маалымдамасын алуу үчүн экрандын жогорку бөлүгүндөгү Allow баскычын басыңыз