Дем-күч 7 августа 2017 г. 18:37

905

Талгат Деркембаев
Баяндамачы


Баарыбыз эле элдин алдына чыкканда таңдайды такылдатып так сүйлөгөндү каалайт эмеспизби. Мындан ары биздин сайттан чечендик тууралуу макалаларды калтырбай окуп туруңуз.

Эл алдына чыгып сүйлөө бардык замандарда адамдар үчүн пайдалуу иш катары саналып келген. Чечендик чеберчиликке ээ адамдар коомго дайыма зарыл болгондугу үчүн өздөрүнө кай жерден болбосун иш таап алууга жөндөмдүү болушкан. Мындай адамдар көпчүлүктүн арасында сейрек кездешет. Алар ким болушу мүмкүн? Алар – дайыма ишин ийгилик коштогон жетекчилер, саясатчылар, ишкерлер, журналисттер, жазуучулар, мугалимдер болушу мүмкүн. Бардык кесип ээлери үчүн чечендик чеберчилик маанилүү орунда турат.

Биринчи сабак: Риторика деген эмне?

Риторика – (rhetorike) байыркы грек сөзү. Кыргызчага которгондо “чечендик чеберчилик” дегенди билдирет. Чечендик чеберчилик деген эмне? Мындай чеберчиликти өнүктүрүш үчүн эмне кылыш керек?

Ар бирибиз жок эле дегенде бир жолу элдин алдында чыгып сүйлөгөнбүз. Ал эми мыкты сүйлөш үчүн көп нерсени билүү керек экенинен эч ким күмөн санабаса керек. Эл алдына чыгып сүйлөгөнүбүздө биздин интелектуалдык деңгээлибиз менен социалдык көндүмдөрүбүз көрүнүп турат.

Чечендикти көбүнчө монологдук кептен көрсөк болот. Сүйлөөчү чоң аудиторияга кайрылып, аларды бир нерсеге ишендиргендигин, ынандыргандыгын көрөсүң. Көпчүлүк учурда риториканы таңдайынан чаң чыккан сөз өнөрүн мыкты билген сөзмөрлүк менен салыштырышат.

Ошондуктан чечендик өнөргө ээ болгусу келген адам окумал, ыргактуу жакшы сүйлөй билген, өзүнүн оюн так билгизе алышы керек. Ошол эле учурда толкундануусун башкара алган, дикциясы, үнү мыкты коюлушу да маанилүү. Мындан тышкары кептик импровизациясы күчтүү болуп, аудитория менен байланышын үзбөй, текстти айтып жатканда керектүү интонация менен жеткире билиши, ж.б у.с. болушу да шарт.

он кошулган он канча болот?
BUGUPRESS маалымдамасы
Bugupress маалымдамасына жазылыңыз
Bugupress маалымдамасын алуу үчүн экрандын жогорку бөлүгүндөгү Allow баскычын басыңыз